سيد محمد مهدى جعفرى
68
سيد رضى ( فارسى )
نرسد ، و همين كه اين شاعر در دنياى عرب خاموش شد ، اديبان و دانشمندان نحو و لغت به اختلاف با يكديگر افتادند ، و در بارهء نقد آثار يا دفاع از اشعار او يا نشان دادن بديها ، يا تفسير نيكيهايش ، كتابها نوشتند . لذا طبيعى است كه اين كارها بر وجود شاعر تازه كار اثر گذارد ، و نشان خود را در معانى و الفاظ و مخالفتهايش آشكار گرداند . براى مثال قصيدهء او در رثاى دختر سيف الدولة : « نغالب ثمّ تغلبنا الليالى » فورى ما را به ياد قصيدهء ابو الطيب در رثاى مادر امير حمدانى مىاندازد . و هر كس در شعر رضى تتبع كند ، بارها متنبى را ، يا به شكل مخالفت يا استفادهء ظريف از معنى و عبارت ، از خلال قصايدش مشاهده مىكند . شريف در فخر با ابو طيب همراهى مىكند ، ليكن تفاخر شريف بيشتر به دل مىنشيند ، و پر مايهتر و و الا مرتبهتر است ، همچنين در شكوى و سرزنش و شوريدن بر روزگار و دشمنان و حسودان ، با وى برابرى مىكند ، اما در غزل و مرثيه بر متنبى بسى برتر است ، جز اين كه در مدح و هجو ، و حماسه سرايى در وصف ميدانهاى جنگ ، و به حركت در آوردن شعر ، و ضرب المثل ، و فلسفهء زندگى به پاى متنبى نمىرسد . « 1 » سيد رضى بر شاعران پس از خود اثر گذاشته و آنان در اشعار يا مضامين خود از اشعار او استفاده كردهاند . بخصوص شاگرد او مهيار ديلمى . از شاعران عرب گذشته ، بر شاعر فارسى زبان شيعى ، ناصر خسرو قباديانى ( ف . 481 ه ) نيز اثر گذاشته است . سيد رضى در بيتى حكيمانه مىگويد : قد يهلك النسر و في ريشه * عود الردى الجاري مع الأسهم و اين بيت ما را به ياد شعر مشهور ناصر خسرو مىاندازد :
--> ( 1 ) . مناهل ( 14 ) ، ص 13 - 11 .